فن خنک‌کننده گوشی برای بازی؛ چقدر دما را پایین می‌آورد؟

بله، خنک‌کننده گوشی کار می‌کند، ولی بیشتر روی دمای سطح گوشی اثر دارد تا روی فریم. در اندازه‌گیری‌های معتبری که پیدا کردیم، فن گوشی‌های گیمینگ دمای بدنه را به‌وضوح پایین آورده اما کارایی را فقط کمی بالا برده است. کولر گیره‌ای یا مغناطیسی جایی ارزش خرید دارد که گوشی‌تان در بازی طولانی واقعاً افت کارایی دارد، معمولاً گوشی‌های پرچمدار و نیمه‌پرچمدار، و اتاق هم گرم است. برای گوشی‌های اقتصادی که از اول کارایی پایینی دارند، معمولاً تفاوتی نمی‌سازد. عیب‌هایش هم واقعی است: میعان روی کولرهای پلتیر، مصرف برق، صدا و تداخل صفحه فلزی با شارژ بی‌سیم.

گوشی چرا در بازی افت می‌کند؟

XDA Developers در ژانویه ۲۰۲۶ ریشه مشکل را ساده توضیح داد: گوشی جعبه‌ای دربسته با سطح محدود است. محفظه بخار گرما را از نقطه داغ چیپ روی بدنه پخش می‌کند، اما پخش کردن با بیرون بردن گرما فرق دارد. وقتی بدنه به حدی برسد که در دست آزاردهنده شود، گوشی راهی جز کم کردن توان چیپ ندارد. همین کم شدن توان را در بازی به شکل افت فریم می‌بینید.

Notebookcheck در آوریل ۲۰۲۶ نوشت که در آزمون فشار 3DMark بررسی‌هایش، بعضی گوشی‌های رده بالا بیش از ۶۰ درصد نسبت به اوج کارایی‌شان افت می‌کنند.

داده پایداری؛ کدام گوشی‌ها بیشتر افت می‌کنند

پایداری در جدول زیر، درصد کارایی‌ای است که هر گوشی در آزمون فشار 3DMark که Notebookcheck اجرا کرده نگه داشته است. هرچه عدد پایین‌تر باشد، گوشی در بازی طولانی بیشتر افت می‌کند.

دو نتیجه از این جدول می‌گیریم. اول، گوشی‌های قوی بیشترین افت را دارند، چون توان اوجشان بیشتر از ظرفیت بدنه برای دفع گرماست. حتی Poco X7 Pro که شیائومی برایش سامانه خنک‌کننده مایع داخلی 3D IceLoop را تبلیغ می‌کند، فقط ۵۵٫۹ درصد را نگه داشت. دوم، گوشی‌های اقتصادی مثل Poco M6 Pro 4G تقریباً افت ندارند، چون اوجشان پایین است. خنک‌کننده بیرونی برای گروه اول معنی دارد، نه دوم. RedMagic 11 Pro هم نشان می‌دهد فن داخلی در این آزمون کمک کرده است، ولی به صد درصد نرسیده.

فن ساده و کولر پلتیر چه فرقی دارند؟

فن ساده فقط هوای اتاق را روی پشت گوشی می‌دمد. هرچه اتاق گرم‌تر باشد، اثرش کمتر است، چون هوای گرم گرمای کمتری می‌برد.

کولر پلتیر یا نیمه‌رسانا یک قطعه ترموالکتریک دارد که با جریان برق، گرما را از صفحه سرد چسبیده به گوشی به طرف دیگر قطعه می‌برد و فنی پشت آن، این گرما را بیرون می‌دهد. چون خود قطعه هم برق مصرف می‌کند، فن باید هم گرمای گوشی و هم گرمای خود قطعه را دفع کند. مزیتش این است که صفحه سرد می‌تواند از دمای اتاق هم سردتر شود؛ عیب بزرگش هم همین است که در ادامه می‌گوییم.

نمونه تازه، کولر Ice Card Mini وان‌پلاس است. به گزارش Gizmochina، این کولر ترکیب چیپ خنک‌کننده TEC و فن است، از پورت USB-C حداکثر ۵ ولت و ۰٫۷ آمپر برق می‌گیرد، آهنربایی با نیروی نگهداری حدود ۱۰ نیوتن دارد و دو سطح صدای حدود ۲۵ و ۳۵ دسی‌بل. وان‌پلاس ادعا کرده یک پاوربانک ۱۰ هزار میلی‌آمپرساعتی آن را تا ۸ ساعت در سطح قوی روشن نگه می‌دارد.

اندازه‌گیری‌های معتبر چه نشان داده‌اند؟

آزمون مستقل و دقیقی که اثر یک کولر گیره‌ای پلتیر را با عدد فریم بسنجد، در منابع معتبر پیدا نکردیم. چیزی که داریم، اندازه‌گیری فن داخلی گوشی‌های گیمینگ است و نتیجه‌اش برای کولر بیرونی هم آموزنده است:

• GSMArena، آزمون تراتلینگ گوشی‌های گیمینگ در ۲۰۱۹: فن فعال nubia Red Magic 3 کارایی کلی را فقط اندکی بالا برد، اما دمای سطح و راحتی در دست گرفتن را خیلی بهتر کرد.
• Notebookcheck، آوریل ۲۰۲۶: در iQOO 15 Ultra که فن داخلی دارد، فایده واقعی روزمره‌ای ندیدند؛ گوشی در آزمون همچنان محسوس افت کرد و بدنه هم خنک نماند. به گفته همین سایت، فن صدای شنیدنی دارد و برای کار درست در طول زمان باید گردوغبارش تمیز شود.
• Notebookcheck، بررسی ROG Phone در ۲۰۱۸: کولر AeroActive همراه گوشی برای کار برق می‌خواهد و هنگام استفاده عمر باتری را کمتر می‌کند، هرچند گوشی را خنک می‌کند.

پس انتظار درست این است: کولر بیرونی بدنه را خنک‌تر و گرفتن گوشی را راحت‌تر می‌کند و ممکن است زمان رسیدن به افت کارایی را عقب بیندازد، اما عدد فریم را معجزه‌آسا بالا نمی‌برد.

کی کولر کمک می‌کند و کی نه

کولر معمولاً ارزشش را دارد اگر:

• گوشی‌تان در جدول پایداری بالا عدد پایینی دارد، یعنی پرچمدار یا نیمه‌پرچمدار است.
• بازی‌هایتان طولانی و سنگین است، مثلاً چند مسابقه پشت سر هم در PUBG Mobile یا Call of Duty: Mobile.
• اتاقتان در تابستان گرم است و گوشی وسط بازی هشدار دما می‌دهد.
• هنگام بازی به شارژر یا پاوربانک وصل‌اید و می‌خواهید بدنه داغ نشود.

ولی کمک زیادی نمی‌کند اگر گوشی اقتصادی دارید که از اول کم‌توان است، بازی‌تان سبک است یا افت فریم‌تان از سقف خود بازی یا ضعف چیپ است، نه از گرما.

عیب‌ها و نکته‌های ایمنی

• میعان در کولرهای پلتیر: دفترچه کولر مغناطیسی Momax GM2 صریحاً نوشته که هنگام خنک‌کاری بخار آب یا قطره آب ظاهر می‌شود و آن را پدیده‌ای عادی می‌داند. وقتی صفحه سرد از نقطه شبنم هوا سردتر شود، رطوبت روی آن و پشت گوشی می‌نشیند. در هوای شرجی بیشتر اتفاق می‌افتد. بعد از بازی پشت گوشی و قاب را خشک کنید و کولر را روی پورت‌ها نگذارید.
• مصرف برق: همه این کولرها برق می‌خواهند. Momax GM2 ورودی ۵ ولت و ۲ آمپر دارد. اگر کولر را به پورت خود گوشی وصل کنید، از باتری گوشی می‌خورد؛ بهتر است آن را به پاوربانک یا شارژر جدا بزنید.
• صفحه فلزی و آهنربا: برای گوشی‌های بدون آهنربای داخلی، کولرها یک صفحه فلزی چسبی دارند. طبق دفترچه Momax، این صفحه با شارژ بی‌سیم تداخل دارد و ممکن است روی NFC هم اثر بگذارد؛ آن را روی ناحیه NFC نچسبانید.
• صدا و وزن: فن صدا دارد و کولر به وزن گوشی اضافه می‌کند؛ در جلسه‌های طولانی این را هم در نظر بگیرید.

جمع‌بندی؛ کولر بخریم یا نه؟

اگر گوشی پرچمدار یا نیمه‌پرچمدار دارید، طولانی بازی می‌کنید و اتاقتان گرم است، یک کولر مغناطیسی با پاوربانک جدا خرید منطقی است؛ از آن انتظار بدنه خنک‌تر و افت دیرتر داشته باشید، نه فریم بیشتر. اگر گوشی اقتصادی دارید، پولش را خرج نکنید و به جایش گرافیک بازی را پایین بیاورید. در هوای شرجی کولر پلتیر را با احتیاط استفاده کنید یا فن ساده بخرید. پیش از خرید کولر، حالت کارایی گوشی را هم با راهنمای تنظیمات Game Turbo و Game Booster تنظیم کنید و درباره شارژ هنگام بازی، شارژ گوشی هنگام بازی را بخوانید.