بحران حافظه و قیمت کارت گرافیک؛ الان بخریم یا صبر کنیم؟

قیمت کارت گرافیک در پاییز ۲۰۲۶ پایین نیامده و نشانه‌ای هم از کاهش نزدیک دیده نمی‌شود. ترندفورس (TrendForce) پیش‌بینی می‌کند قیمت قراردادی DRAM متعارف در سه‌ماههٔ چهارم ۲۰۲۶ باز هم ۱۰ تا ۱۵ درصد نسبت به فصل قبل بالا برود و قیمت حافظهٔ گرافیکی در مسیر صعودی بماند. اگر کارت فعلی‌تان بازی‌هایتان را اجرا می‌کند صبر کنید؛ اگر ناچار به خریدید، در رده‌ای بخرید که کمترین فاصله را با قیمت رسمی دارد.

این مطلب جای دو نوشتهٔ قبلی گیمینگ دربارهٔ بحران حافظه را می‌گیرد و فقط عددهایی را نگه داشته که منبع قابل استناد دارند.

ریشهٔ بحران: حافظه به سمت هوش مصنوعی می‌رود

سازندگان حافظه ظرفیت محدودشان را به سودآورترین مشتری می‌فروشند و آن مشتری امروز مراکز داده و پردازنده‌های هوش مصنوعی‌اند. ترندفورس در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ پیش‌بینی خود را برای میانگین قیمت HBM، حافظهٔ ویژهٔ شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی، اصلاح کرد و حالا رشد ۱۲۱ درصدی سال‌به‌سال را برای ۲۰۲۷ انتظار دارد؛ به گفتهٔ همین گزارش، عرضهٔ حافظه تا پایان ۲۰۲۷ تنگ می‌ماند.

یک روز بعد، ترندفورس پیش‌بینی رشد ۱۰ تا ۱۵ درصدی قیمت قراردادی DRAM متعارف و رشد ۱۵ تا ۲۰ درصدی قیمت NAND Flash را برای سه‌ماههٔ چهارم منتشر کرد و نوشت محدودیت‌های عرضه، قیمت حافظهٔ گرافیکی را در مسیر صعودی نگه می‌دارد. Micron هم در گزارش مالی سال ۲۰۲۶ گفت در ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ تقاضا از عرضه بیشتر است و افقی برای بازگشت تعادل نمی‌بیند؛ Tom's Hardware این اظهارات را در ۱ اکتبر گزارش کرد.

قیمت امروز کارت‌ها در بازار امریکا

بازار امریکا مرجع خوبی برای سنجش فاصلهٔ قیمت واقعی با قیمت رسمی است. جدول زیر از ردیاب قیمت Tom's Hardware با به‌روزرسانی ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۴ مهر ۱۴۰۵) برداشته شده و پایین‌ترین قیمت موجود هر مدل را نشان می‌دهد.

دو الگو از این جدول بیرون می‌آید. اول، هرچه حافظه و رده بالاتر باشد، فاصله با قیمت رسمی بیشتر است؛ RTX 5060 Ti نسخهٔ ۱۶ گیگابایتی تقریباً هم‌قیمت RTX 5070 شده است. دوم، RX 9070 GRE تنها کارت این فهرست است که تقریباً با قیمت رسمی فروخته می‌شود. PC Gamer هم در جدول هفتگی ۸ اکتبر خود به افزایش ۲۷ درصدی اخیر قیمت RTX 5070 اشاره کرده، RTX 5090 را به‌دلیل قیمت نامعقول و نبودن در فروشگاه‌های معتبر از فهرستش کنار گذاشته و نوشته قیمت‌ها از مرز ۵۰۰ دلار به بالا به‌هم می‌ریزد.

خبرهای تازهٔ AMD و انویدیا

بخش بزرگی از خبرهای این ماه گزارش‌های غیررسمی‌اند و باید همین‌طور خوانده شوند:

• قیمت تازهٔ رادئون در چین: به گزارش TechPowerUp به نقل از VideoCardz و فروم چینی Board Channels، قیمت پیشنهادی چند کارت AMD در چین برای سه‌ماههٔ چهارم بالا رفته است؛ RX 9070 به ۶۲۹۹ یوآن، معادل حدود ۹۳۹ دلار، با افزایشی معادل ۱۰۴ دلار و RX 9060 XT 8GB با کمترین افزایش، معادل ۴۵ دلار. قیمت RX 9070 XT تغییر نکرده و گفته شده بوردپارتنرهای بین‌المللی هم از تغییرات آینده خبر دارند، اما زمان اعمال آن بیرون از چین معلوم نیست.
• حافظهٔ GDDR6: طبق همان منبع چینی، AMD قیمت GDDR6 همراه پردازنده‌های گرافیکی را از ۱ اکتبر برای بوردپارتنرها بالا برده است. این گزارش درصد یا مبلغی ذکر نمی‌کند و AMD آن را تأیید نکرده است. TechPowerUp یادآوری می‌کند که انویدیا در ماه ژوئیه قیمت کیت‌های GDDR6 و GDDR7 را بالا برده بود.
• RTX 5090: به گزارش Tom's Hardware و TechPowerUp، دو افشاگر شناخته‌شده در شبکهٔ X مدعی‌اند انویدیا دیگر تراشهٔ GB202 را برای RTX 5090 اختصاص نمی‌دهد و آن را به کارت‌های حرفه‌ای می‌فرستد؛ در همین ادعا آمده که RTX 5080 با ۲۴ گیگابایت حافظه پرچمدار تازهٔ GeForce می‌شود. انویدیا به درخواست اظهارنظر پاسخ نداده است. Tom's Hardware برای مقایسه می‌نویسد RTX Pro 6000 با همین تراشه به‌راحتی تا ۱۵ هزار دلار فروخته می‌شود و TechPowerUp گزارش داده که قیمت آگهی‌های اروپایی RTX 5090 در سپتامبر از ۵۰۰۰ یورو گذشت.

صدای مخالف: پیش‌بینی کاهش قیمت در ۲۰۲۷

همه با روایت کمبود طولانی موافق نیستند. Jason Chen، مدیرعامل Acer، به نقل از DigiTimes که Tom's Hardware در ۲۱ سپتامبر گزارش کرد، گفت سازندگان حافظه برای حفظ حاشیهٔ سود، ترس از کمبود را بزرگ‌نمایی می‌کنند. پیش‌بینی او این است که قیمت رایانه‌های شخصی تا پایان ۲۰۲۶ بین ۵ تا ۲۰ درصد دیگر بالا برود، در نیمهٔ اول ۲۰۲۷ ثابت بماند و از نیمهٔ دوم ۲۰۲۷ با ورود ظرفیت ارزان‌تر سازندگان چینی پایین بیاید.

این دیدگاه یک مدیر صنعت است، نه داده. ولی نکتهٔ مهمش برای خریدار این است که حتی خوش‌بینانه‌ترین پیش‌بینی موجود هم کاهش قیمت را پیش از نیمهٔ دوم ۲۰۲۷ نمی‌بیند.

چارچوب خرید یا صبر برای خریدار ایرانی

قیمت تومانی کارت گرافیک در ایران از قیمت دلاری جهانی، نرخ ارز و هزینهٔ واردات ساخته می‌شود؛ پس عدد ثابتی برای آن وجود ندارد و هر رقمی را باید روز خرید سنجید. این چارچوب کمک می‌کند بدون حدس زدن تصمیم بگیرید:

1. اگر کارت فعلی‌تان بازی‌هایتان را با تنظیمات قابل قبول اجرا می‌کند، صبر کنید. هیچ پیش‌بینی معتبری کاهش جدی قیمت را تا پایان ۲۰۲۶ نشان نمی‌دهد، ولی خرید در اوج هم ضرر قطعی است.
2. اگر کارتتان خراب شده یا بازی موردنظرتان اجرا نمی‌شود، الان بخرید و منتظر تخفیف نمانید؛ داده‌ای پشت انتظار ارزانی تا اواخر ۲۰۲۷ نیست.
3. در رده‌ای بخرید که فاصله‌اش با قیمت رسمی کمتر است. طبق جدول بالا، RX 9070 GRE و کارت‌های زیر ۵۰۰ دلار وضع بهتری دارند و نسخه‌های ۸ گیگابایتی کمتر گران شده‌اند؛ فقط بدانید ۸ گیگابایت حافظه برای چند سال آینده جای کمتری دارد.
4. قیمت فروشندهٔ ایرانی را به دلار آزاد روز تبدیل کنید و با بهترین قیمت فعلی امریکا بسنجید. اگر فاصله غیرعادی است، از چند فروشندهٔ دیگر استعلام بگیرید.
5. گارانتی معتبر و فاکتور را جدی بگیرید. در بازار کمبود، کارت‌های کارکرده و تعمیری بیشتر به بازار می‌آیند.
6. پرچمدارهایی مثل RTX 5090 را با چند برابر قیمت رسمی نخرید؛ برای گیم، کارت رده‌پایین‌تر با پول کمتر تقریباً همیشه انتخاب منطقی‌تری است.

برای انتخاب مدل، راهنمای خرید کارت گرافیک در ایران و بهترین کارت گرافیک‌های گیمینگ ۲۰۲۶ را ببینید. اگر بودجه‌تان محدود است، مشخصات RX 9060 XT و بررسی Arc B580 را هم مرور کنید؛ برای اینکه بدانید بیشتر گیمرها با چه سیستمی بازی می‌کنند، نظرسنجی سخت‌افزاری استیم سپتامبر ۲۰۲۶ را بخوانید. اگر قصد ارتقای رم هم دارید، رم برای گیمینگ چقدر باید باشد کمک می‌کند حافظهٔ گران را بیش از نیاز نخرید.

چه چیزهایی هنوز قطعی نیست

توقف عرضهٔ RTX 5090 و جایگزینی آن با RTX 5080 نسخهٔ ۲۴ گیگابایتی فقط ادعای افشاگرهاست. افزایش قیمت GDDR6 از سوی AMD و قیمت‌های تازهٔ چین هم از یک فروم چینی آمده و رسمی نیست. عددهای ترندفورس پیش‌بینی‌اند، نه قیمت قطعی، و ردیاب‌های قیمت هم هر چند روز عوض می‌شوند. آنچه قطعی است، فاصلهٔ امروز قیمت واقعی با قیمت رسمی است.

جمع‌بندی

بحران حافظه تمام نشده و داده‌های موجود کاهش جدی قیمت کارت گرافیک را دست‌کم تا نیمهٔ دوم ۲۰۲۷ نشان نمی‌دهند. اگر کارت فعلی‌تان کار می‌کند صبر کنید و اگر ناچار به خریدید، همین حالا و در رده‌ای بخرید که کمترین فاصله را با قیمت رسمی دارد، نه پرچمدارهایی که چند برابر قیمت اصلی‌شان فروخته می‌شوند.