بازار بازی موبایل در ۲۰۲۶؛ چرا از PC و کنسول جلو زد؟

یک عدد کل ماجرای امسال را حساب می‌کند: ۱۲۱٫۱ میلیارد دلار. طبق به‌روزرسانی اوت ۲۰۲۶ (مرداد ۱۴۰۵) گزارش Newzoo، بازار جهانی گیمینگ در ۲۰۲۶ به ۲۱۳٫۹ میلیارد دلار می‌رسد و ۱۲۱٫۱ میلیاردش، یعنی حدود ۵۷ درصد کل، سهم موبایل است. کنسول ۴۶٫۹ میلیارد دلار و PC ۴۵٫۹ میلیارد دلار می‌گیرند؛ جمعشان را هم که بزنید، هنوز از موبایل عقب است. این‌که موبایل اول باشد خبر تازه‌ای نیست؛ خبر تازه این فاصله‌ای است که هر سال بیشتر می‌شود.

اعداد چه می‌گویند؟

از زاویه‌های مختلف، یک قصه روایت می‌شود. Newzoo در سپتامبر ۲۰۲۵ (شهریور ۱۴۰۴) بازار ۲۰۲۵ را ۱۸۸٫۸ میلیارد دلار پیش‌بینی کرده بود؛ به‌روزرسانی اوت ۲۰۲۶ همین عدد را به ۲۰۱٫۶ میلیارد دلار برای ۲۰۲۵ رساند؛ رشد ۹٫۱ درصدی که طبق همان گزارش، سهم بزرگی‌اش نصب موبایل شد. گزارشی هم که mobilegamer.biz از داده‌های Newzoo بازتاب داده می‌گوید موبایل در ۲۰۲۵ با ۱۰۸ میلیارد دلار و رشد ۷٫۷ درصدی، ۵۵ درصد کل بازار را برد؛ باز هم بیشتر از PC و کنسول با هم.

عددهای جدول از به‌روزرسانی اوت ۲۰۲۶ (مرداد ۱۴۰۵) گزارش Newzoo است؛ درصد کنسول و PC را تحریریه از نسبت همان اعداد حساب کرده است.

سمت دوم ماجرا Sensor Tower است؛ شرکتی داده‌ای که فقط تراکنش‌های اپ‌استور و Google Play را می‌شمارد. طبق گزارش رسمی State of Gaming این شرکت در فوریه ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴)، بازی‌های موبایل در ۲۰۲۵ حدود ۸۲ میلیارد دلار خرج درون‌برنامه‌ای داشتند؛ رشد فقط یک درصدی، اما در کنار ۵۲ میلیارد دانلود در کل پلتفرم‌ها. نکته جالب‌تر: طبق گزارش State of Mobile همان شرکت، سال ۲۰۲۵ اولین سالی بود که درآمد اپ‌های غیربازی از بازی‌ها جلو زد. پس چرا Newzoo می‌گوید ۱۰۸ میلیارد و Sensor Tower می‌گوید ۸۲؟ چون خط‌کش‌ها فرق دارند؛ Newzoo استورهای جانبی اندروید چین و برآوردهای خودش را هم داخل حساب می‌کند. دو عدد، اما یک جهت: موبایل اول است.

چرا این اتفاق افتاد؟

جواب سرانگشتی‌اش جیب ماست. گوشی میان‌رده‌ای که کالاف دیوتی موبایل (CODM) و PUBG Mobile را روان اجرا می‌کند، از یک کنسول نسل نهم چند برابر ارزان‌تر است؛ وقتی هم نرخ ارز و تحریم وسط باشد، این فاصله بیشتر می‌شود. Newzoo شمار بازیکنان جهان در ۲۰۲۶ را ۳٫۷ میلیارد نفر می‌داند؛ به باور ما بخش بزرگی از همین جمع، اولین و آخرین دستگاه گیمینگ‌شان همان گوشی است.

مدل free-to-play هم سوخت این موتور است. طبق داده Sensor Tower که mobilegamer.biz بازتاب داده، پردرآمدترین بازی موبایل ۲۰۲۵ بازی Last War: Survival بود با ۲٫۱۲ میلیارد دلار و Whiteout Survival با ۱٫۳۳ میلیارد دلار دوم شد. دقت کنید هیچ‌کدام از این دو بازی «جشنواره‌ای» نیستند؛ بازی‌هایی هستند که هر هفته رویداد می‌گذارند و هر ماه آپدیت سنگین می‌گیرند. چارت ماهانه هم همین را می‌گوید: طبق برآورد AppMagic که mobilegamer.biz منتشر کرده، در جولای ۲۰۲۶ (تیر و مرداد ۱۴۰۵) بازی Honor of Kings بالای ۱۵۰ میلیون دلار درآمد ماهانه برداشت، Roblox از مرز ۱۰۰ میلیون گذشت و PUBG Mobile حدود ۱۰۰ میلیون دلار در ماه چرخید؛ Free Fire Max با ۴۱٫۹ میلیون دلار پانزدهم شد و Genshin Impact با ۳۲٫۵ میلیون دلار بیستم.

یک جریان ریزتر اما مهم: طبق همان گزارش‌های Sensor Tower، رشد دانلود موبایل کند شده و بازی‌ها به جای شکار کاربر نو، روی نگه‌داشتن کاربر قدیمی سرمایه‌گذاری می‌کنند؛ فروش از فروشگاه وب خود استودیوها با تخفیف، رویدادهای فصلی و همکاری با برندها. یعنی بازار موبایل از «چند نفر نصب می‌کنند» به «چقدر می‌مانند» رد شده است.

برای گیمر ایرانی چه معنایی دارد؟

برای گیمر ایرانی این عددها سه پیام عملی دارد. اول اینکه استودیوهای بزرگ اول برای موبایل می‌سازند و بعد برای بقیه؛ یعنی گوشی شما امسال هم بازی تازه و به‌روزرسانی سنگین می‌گیرد، چه بازار رسمی داشته باشد چه نداشته باشد. دوم اینکه اقتصاد این بازی‌ها روی پرداخت درون‌برنامه‌ای سوار است و پرداخت برای ما به دلیل تحریم دردسر دارد؛ نتیجه‌اش می‌شود جامعه‌ای عمدتاً رایگان که ارزشش در تعداد بازیکن است، نه در فاکتور بانکی. سوم اینکه اگر دنبال گوشی تازه می‌گردید، همین سهم ۵۷ درصدی بهترین دلیل برای جدی گرفتن راهنمای گوشی گیمینگ است؛ صنعت دارایی‌اش را به موبایل نشان داده و گیمر ایرانی هم سال‌هاست همین کار را کرده است.

نظر تحریریه؛ موبایل بزرگ‌ترین کیک است، نه بهترین برش

بذارید صادق باشیم: دو خطای رایج، این موضوع را خراب می‌کنند. خطای اول این است که کسی سهم ۵۷ درصدی را ببیند و بگوید PC و کنسول مُرده‌اند؛ طبق گزارش Sensor Tower درآمد PC و کنسول در ۲۰۲۵ با رشد ۱۳ درصدی، پرشتاب‌ترین بخش بازار بود و Newzoo هم برای PC در ۲۰۲۶ رشد ۵٫۳ درصدی ثبت می‌کند؛ این بدون احتساب موج عرضه GTA VI در نوامبر ۲۰۲۶ (آبان ۱۴۰۵) است. خطای دوم برعکس آن است؛ این‌که بگوییم «موبایل که گیم نیست». وقتی یک بازی موبایلی به‌تنهایی در یک سال ۲ میلیارد دلار درآمد می‌سازد، صنعت نظرش را با پولش گفته است. به نظر ما موبایل بزرگ‌ترین کیک بازار است و PC و کنسول برش‌های خاص‌پسندتر همان کیک؛ این دو دشمن هم نیستند و گیمر واقعی هم لازم نیست برای هیچ‌کدام اردو بکشد.

جمع‌بندی

خلاصه ماجرا: بازار جهانی گیمینگ در ۲۰۲۶ از مرز ۲۰۰ میلیارد دلار گذشته و طبق به‌روزرسانی Newzoo، موبایل با ۱۲۱٫۱ میلیارد دلار بیشتر از PC و کنسول با هم سهم می‌برد؛ Sensor Tower هم با ۸۲ میلیارد دلار درآمد درون‌برنامه‌ای در ۲۰۲۵ همین جهت را تأیید می‌کند. برای ما یعنی گوشی، کنسول اصلی گیمر ایرانی می‌ماند؛ چه خوشمان بیاید چه نیاید.